Mynd frá krýningu Georgs VI. Væntanlega er Aðalheiður ein þeirra sem standa í mannþrönginni sem þarna sést.
Þessa frásögn af krýningu Georgs konungs VI. í Bretlandi samdi Aðalheiður fyrir Sóleyju, blað kvenfélagsins Ársólar á Suðureyri.
Til fróðleiks má minna á að Georg VI er viðfangsefni Óskarsverðlaunamyndarinnar „The King's Speech“ sem sýnd var við miklar vinsældir fyrir nokkrum árum, og er þar meðal annars töluvert sýnt frá krýningunni.
Þótt krýningarhátíð Georgs Bretakonungs sé löngu liðinn atburður ætla ég að leyfa mér að koma hér með stutta frásögn um hana, í þeirri von að einhver hafi gaman af.
Ég átti heima þetta ár (1937) í Eton College í Englandi og var það stutt frá London, eða um 25 mílur. Með járnbrautarlest var ekki nema tæpan klukkutíma verið að komast þangað. Krýning konungs átti að fara fram í Westminster Abbey 12. maí og var maður mikið búinn að heyra um undirbúning og hátíðarhöld í sambandi við þessa athöfn og var auðvitað aðalundirbúningurinn í London.
Mig langaði vitanlega til að sjá eitthvað af allri þeirri dýrð, sem ég bjóst við að sjá mætti þennan dag, og ákvað því að fara til London. Vinstúlka mín ætlaði líka. Við fórum svo af stað frá Eton kl. fjögur að morgni 7. maí. Ekki bjuggumst við þó við að sjá krýningarathöfnina sjálfa því í kirkjuna komust ekki nema útvaldir þennan dag. En konungsfjölskyldan, ásamt íslenskum sendifulltrúum, átti að fara í skrúðgöngu um nokkur helstu stræti borgarinnar og vonuðumst við eftir að geta komist á einhvern stað, þar sem hægt yrði að sjá skrúðgönguna.
Við komumst að götu sem nefnd er Marble Arch (Marmarabogi). Það er afar breið gata og öðrum megin við hana hafði verið slegið upp sætum fyrir nokkur hundruð manns. En þau sæti voru svo dýr, að það var ekki nema fyrir fólk með peninga að njóta þeirra, en þeim megin sem við tókum okkur stöðu, þurfti ekkert að borga. Meðfram götunni var girðing, til þess að fólkið ryddist ekki út á hana og meðfram girðingunni voru verðir, bæði til að sjá um að enginn smeygði sér inn fyrir og einnig til að hjálpa, ef einhver yrði veikur.
Klukkan var fimm er við komum þarna og var þá komin þéttskipuð röð meðfram allri götunni. Þó var hún ekki nema einsett, svo við komumst í aðra röð. Til að byrja með voru þrengslin ekki mikil, eða ekki meiri en svo að hægt var að setja sig niður á litla stóla, sem við höfðum með okkur og keyptir höfðu verið fyrir þennan dag. Fólk, sem kom svona snemma, hafði með sér nesti, því ekkert vit var í að yfirgefa þann blett, sem einu sinni var búið að ná í, til þess að fá sér að borða.
Um sjöleytið fóru margir að næra sig. Við höfðum með okkur smurt brauð og te. Það var kátt og skemmtilegt fólk þarna í kringum okkur, og voru óspart látin fjúka gamanyrði. Næst okkur voru gömul hjón, sem höfðu sest að þarna við götuna klukkan fimm kvöldið áður og þá höfðu þau verið búin að ferðast tíu klukkustundir í járnbrautarlest. „En mikið skal til mikils vinna.“ En grátlegt þótti mér það, að þessum vesalings gamalmennum, sem búin voru að leggja svona mikið á sig, til að sjá þessa skrúðgöngu, var ýtt og stjakað svo til, að þau voru komin svo aftarlega, er skrúðgangan fór hjá, að þau gátu ekkert af henni séð.
Ég hélt minni röð bara vegna þess, að sá sem fyrir framan mig var, var sterkur og stöðugur karlmaður og lét hvergi þoka sér, þótt troðningur væri mikill, en ég gat einhvern veginn náð í frakkalaf hans og haldið mér þar.
Klukkan átta voru þrengslin orðin svo mikil, að okkur var ekki vært á stólunum. Við stóðum því upp, lögðum þá saman og héldum á þeim það sem eftir var, en það voru sjö tímar. Svo mikil voru þrengslin orðin klukkan níu að þegar ég ætlaði að lyfta svolítið upp handleggnum, gat ég ekki hreyft hann. Einum herranum varð líka að orði: „Ef ykkur langar að sjá pakkaðar síldar, þá er tækifærið nú.“
Og nú fóru þeir að koma sem sætin höfðu keypt. Mér var sagt að það væru allt lávarðar og meiri háttar menn. Þeir þurftu að fara yfir strætið, til að komast í sætin. Og í hvert skipti sem þeir fóru yfir götuna, skemmti mannfjöldinn sér við að æpa upp. Sumir af þessum vesalings mönnum urðu vandræðalegir og vissu ekkert hvernig þeir áttu að bera sig, en aðrir tóku þessum ópum vel og veifuðu og brostu til fólksins, og þá var hlegið á móti og húrrað. Já, eitthvað varð að finna sér til skemmtunar og var ég ekkert á móti því að gera það á kostnað þessara háu herra.
Veðrið var þungbúið, nokkuð heitt. Mörgum varð of heitt, þoldu ekki þrengslin og féllu í yfirlið. Sjúkraflutningsmennirnir höfðu því nóg að gera við að flytja meðvitundarlaust fólk, mest konur, í burtu.
Maður stytti sér einnig stundir við að fylgjast með er aumingja fólkið var að detta niður. Það datt nú reyndar ekki alveg, því það var of þjappað saman til að geta það. „Síldarsaltarinn“ gamansami taldi það sem borið var burt. „Já, þarna fór sá þriðji, og alveg niður,“ sagði hann oft. „Alveg niður“ þýddi hjá honum að þá steinleið yfir fólkið og varð að bera það burt. Sumir voru leiddir burt ef þeir voru ekki vel hraustir. Þetta fólk, sem veiktist, kom flest aftur, er það hafði jafnað sig, og var það þá svo heppið að geta staðið miklu framar en áður.
Nú fór okkur, sem fremst stóðum, ekki að verða um sel. Við bjuggumst við að okkur yrði þrengt aftur, er veika fólkið kæmi til baka. „Síldarsaltarinn“ var farinn að kalla á eftir sumum: „Þetta þýðir ekki fyrir þig, þú færð ekki að vera fremstur þegar þú kemur aftur.“ Ég var alveg á sama máli, því mig grunaði að ekki væru allar dömurnar jafnveikar og þær létu er þeim var hjálpað burt. Ég styrktist í þeim grun mínum eftir að ég heyrði á tal tveggja vinstúlkna. Önnur stóð í fremstu röð, rétt hjá mér. Hún ruddist fram eitt sinn, er eldri kona var borin burt, og sagðist vera vinkona hennar og ætlaði að fylgja henni, en stoppaði er hún var komin í fremstu röð. En svo var sú rétta vinkona eftir á þeim stað þar sem hún hafði enga von um að sjá nokkuð. Sú sem ruddist í fremstu línu var að smákalla til til hennar, hvernig hún hefði það. Jú, hún hafði það sæmilegt, en það var bara voða þröngt og svo þetta, að hún mundi ekkert geta séð. „Láttu bara líða yfir þig,“ sagði sú sem ruddist fram og því var hlýtt eftir nokkra stund. Það var enginn hægðarleikur að koma þeim, sem aftarlega stóðu út úr þrengslunum en einhvern veginn var þeim tosað til hjálparmanna, og viti menn, þegar þessi dama hafði fengið vatn að drekka var hún orðin góð og vildi ekki fara þangað sem fólkið var tekið til að jafna sig. Hjálparmennirnir fóru samt með hana en hún kom fljótlega aftur og fékk að vera fyrir innan girðinguna. Svona var nú lífið meðan beðið var.
Klukkan ellefu byrjaði athöfnin í kirkju og voru hátalarar alls staðar á strætum þeim, sem skrúðgangan skyldi fara. Var því hægt að fylgjast að einhverju leyti með athöfninni. Klukkan 12:15 sá maður loksins það fyrsta af skrúðgöngunni, en það var hermannahljómsveit sem gekk á undan og svo kom hvert herfylkið af öðru. Þarna voru herflokkar frá öllum samveldislöndunum, allar herdeildir, svo sem fótgöngulið, riddaralið, fluglið og sjólið. Það var glæsileg sjón að sjá allan þann fjölda ganga fram hjá, en 1 1/2 tími leið frá því að þeir fyrstu fóru fram hjá og þar til hinir síðustu komu, og var alltaf óslitin röðin, svo að þið getið hugsað ykkur fjöldann.
Mest gaman þótti mér að sjá Skotana í pilsunum og svo hermennina frá Ástralíu, Indlandi, Afríku og Kanada. Búningarnir voru svo marglitir og fallegir og mörg andlitin svo dökk. Ensku hermennirnir voru flestir og búningar þeirra skrautlegastir, en samt tók ég síst eftir þeim því þá hafði ég svo oft séð í Eton.
Síðast komu vagnar með þetta æðsta fólk. Fyrst komu útlendir höfðingjar, sem viðstaddir voru fyrir hvert land. Það voru bara einn og tveir í hverjum vagni og á undan hverjum vagni var lífvarðarlið. Mannfjöldinn hrópaði húrra fyrir hverjum vagni, sem kom, eða líklega fyrir þeim sem í vagninum sátu. Maður sá rétt í höfuðið á þeim og sumir kinkuðu kolli til fólksins eða veifuðu. Að síðustu kom konungsvagninn, afar skrautlegur, allur gylltur að sjá og gengu átta hvítir hestar fyrir. Drottningin sat þeim megin sem við vorum og brosti hún sínu blíða brosi til fólksins, er hún ók fram hjá.
Nú var þessi sýning á enda, og mér liggur við að segja til allrar hamingju, því að nú byrjaði að rigna og rigndi og rigndi eins og hellt væri úr fötu. Maður tók því til fótanna og forðaði sér inn í næsta tesöluhús, en þangað var gott að koma allra hluta vegna. Það sem eftir var dagsins notuðum við til þess að skoða borgina. Þar var margt fallegt að sjá, því hún var dásamlega skreytt.
En nú er víst nóg komið, og sleppi ég því að segja frá því sem fyrir augun bar í þeirri skoðunarferð.
Aðalheiður Snorradóttir.