Í hinu forna spakmælasafni Gyðinga, sem Biblían nefnir Orðskviði Salómons, standa þessi orð: "Gráar hærur eru heiðurskóróna; á vegi réttlætis öðlast menn hana." Ef til vill mætti skilja þessi orð á tvo vegu: Annars vegar að gráu hærurnar, merki langra lífdaga á jörð, séu ávallt heiðurskóróna og tákn þess að Guð hafi í velþóknun sinni yfir góðu og grandvöru lífi launað viðkomandi manni með langri ævi. En hæpið væri þó að við fyndum slíkri túlkun orðanna stað í veruleikanum í öllum tilfellum. Hins vegar má líka túlka orðin á þann veg að hjá þeim mönnum einum, sem lifað hafa langa ævi góðu lífi og nytsömu, séu gráu hærurnar heiðursmerki. Og þann skilning finnst mér eðlilegra að leggja í orðin. Og þá er hugsunin ekki óskyld því sem hið forna norræna skáld kvað í Hávamálum:
Deyr fé,
deyja frændur,
deyr sjálfur ið sama;
en orðstír
deyr aldregi,
hveim er sér góðan getur.
Það er sem sagt ævi mannsins sjálfs, sú stefna sem hann velur sér í hugsun og atferli, sem sker úr um það hvort nafn hans á heima í háum eða lágum sessi hvað virðingu snertir. Sjáfsagt hefði hinn forna höfund hebreska spakmælisins og Hávamálaskáldsins greint á um það í ýmsum atriðum í hverju sannur orðstír og raunverulegur heiður væri fólgið. Og kristin kenning myndi líka enn gera aðra grein fyrir sjónarmiðum sínum á því máli. En í þessu meginatriði yrðu þeir þó sammála: Það er maðurinn sjálfur, hugsun hans og athafnir sem hér ráða öllu en ekki ytri kringumstæður eins og heimurinn oft hefur ranglega haft tilhneigingu til að halda fram. Misindismenn, jafnvel hrein varmenni, hafa komist í valdastöður og verið hylltir sem guðir. Lævísir spekúlantar hafa komist yfir ógrynni fjár og hafa síðan verið heiðraðir öðrum fremur vegna auðæfa sinna - og slíkt tilheyrir því miður ekki aðeins liðinni sögu að menn njóti heiðurs og álits vegna auðs og valda. Og manndýrkun nútímans tekur jafnvel á sig enn fjölbreyttari og fráleitari myndir: Það virðist stundum vera hægt að afla sér aðdáunar og heiðurs af hinum fráleitustu tilefnum, svo að stundum finnst manni að ekkert hafi bókstaflega þurft til nema hávaða og auglýsingaskrum. En hinn hógværi mannkostamaður hverfur í skuggann. En hið forna orð stendur, að aðeins fyrir þann, sem á vegi réttlætis gengur, verða gráu hærurnar heiðurskóróna. Staða keisara eða kóngs, forseta eða ráðherra, eru ekki óbrigðult heiðursmerki en á hinn bóginn segir heilagt orð okkur að sá sem á fulla trúmennsku í hinu smæsta verðskuldi að verða settur yfir það sem meira er. Og svo lengi sem menn byggja þessa jörð verður þessi boðskapur um manngildið að hljóma meðal þeirra því að löngum mun mannveran verða hinu sama merki brennd: að hafa tilhneigingu til að fara að sínum eigin geðþótta og vilja vera óskoraður herra og húsbóndi þess sem hún hefur handa á milli í hinu jarðneska lífi. Og þá skal þess jafnframt minnst með þakklæti þegar dyggð og mannkostir, drenglund og góðvilji setja mörk sín á mannlega einstaklinga.
Þessi orð heilagrar ritningar hefur mér fundist hæfa að minna á í dag þegar við erum að kveðja aldurhniginn sæmdarmann að fullnuðum 84 ára æviferli.
Björn Guðbjörnsson var fæddur að Læk í Dýrafirði hinn 21. júní 1885, elstur af 7 börnum sem þeim hjónunum Guðbirni Björnssyni og Guðrúnu Bjarnadóttur fæddust. Af þeim 7 systkinum komust 6 til fullorðinsára og eru nú við fráfall Björns þrjú þeirra eftir á lífi. Heldur mun efnahagur hafa verið þröngur á bernskuheimili Björns og má það víst heita nokkurn veginn föst regla um íslensk alþýðuheimili fyrir síðustu aldamót. Níu ára gamall fór svo Björn frá foreldrum sínum að Meðaldal til Kristjáns Andréssonar skipstjóra og Helgu Bergsdóttur konu hans. Mun hann fyrst hafa farið þangað sem smali en var síðan á þeirra vegum til fullorðinsára. Tvö af fóstursystkinum hans frá því heimili eru enn á lífi og hafa jafnan haldið tryggð við hann. Snemma á unglingsárum sínum fór svo Björn að sækja sjóinn með Kristjáni eins og títt hefur verið um flesta unga Vestfirðinga frá ómunatíð. Hefur hann án efa getið sér gott orð sem sjómaður því að hann gerðist formaður á útgerð fósturföður síns. Og þannig lágu leiðir hans fyrst hingað til Súgandafjarðar því að nokkuð tíðkaðist að hingað kæmu bátar frá öðrum verstöðvum til þess að róa héðan á vissum tímum árs. Var Björn þá formaður á báti sem Hreggviður hét. Hingað til Suðureyrar flutti Björn svo árið 1913 og foreldrar hans með honum og voru hér á vegum hans til dauðadags.
Sjómennskan varð ævistarf Björns. Reri hann hér bæði hjá Sigurði Hallbjarnarsyni og Friðbert Guðmundssyni og var m.a. formaður á Voninni um skeið. Árið 1926 gekk Björn að eiga eftirlifandi konu sína, Kristrúnu Örnólfsdóttur, og fæddust þeim í hjónabandinu 6 börn. Af þeim létust tvö í frumbernsku en fjórir synir komust til manndómsára og eru allir saman komnir hér í dag. Skömmu eftir að Björn stofnaði heimili sitt reisti hann íbúðarhús þeirra við Aðalgötu 39 þar sem síðan hefur verið heimili þeirra um nærfellt fjóra áratugi. Það mun hafa verið nálægt miðri þessari öld sem Björn hætti að fullu við sjómennskuna en vann áfram í landi meðan heilsa og kraftar entust. En nú síðustu árin var þrekið þrotið, aldurinn farinn að segja til sín.
Fljótlega veitti maður því athygli, er maður kom á heimili Björns Guðbjörnssonar, að þar voru bækur í hávegum hafðar - ekki aðeins sem stofuskraut heldur til þess að eiga við þær sálufélag og njóta innihalds þeirra. Og síðar komst maður að því að þar var ekki aðeins um þær bækur að ræða sem blöstu við augum gestkomandans í hillum á veggjum heldur voru líka geymdar í kistum og kössum í öðrum herbergjum. Björn var bókhneigður og námfús að eðlisfari og mun einatt hafa notað stopular hvíldarstundir frá önnum dagsins til lestrar. Þegar Björn fluttist hingað var hér búsettur fyrir Magnús Hjaltason, sem margir kannast við undir nafninu "Skáldið á Þröm" og bar þar vel í veiði fyrir bókhneigða menn að skiptast á lesefni. Björn átti í fórum sínum frá þeim árum ljóðlínur sem Magnús hafði skrifað til hans með þakklæti fyrir bókarlán og árnaðaróskum.
Fram eftir aldri tók Björn einnig þátt í íþróttum, var hér m.a. í Stefni. Og eftir að hann sjálfur hætti virkri þátttöku hafði hann ánægju af að fylgjast með leikjum, hvort heldur var að sjá þá leikna eða heyra lýsingu þeirra í útvarpi. Íþrótta- og ungmennafélagshreyfingin, sem var fersk og ný framan af öldinni og mörgum manndómshugsjónum tengd, fann góðan jarðveg í brjósti hans. Annars var hann hlédrægur maður og enginn hlutur honum fjær skapi en að ota sér fram eða láta á sér bera að neinu leyti. Hins vegar glaður og reifur í fámennum hópi góðra vina. Og það er nú líka svo að þeir búa ekki alltaf yfir mestu sem mest reyna að beina athyglinni að sér, heldur hinir hógværu og rólyndu, traustu og dyggu menn sem hafa sig hvergi í frammi.
Fyllilega er mér það ljóst að hér er stuttlega yfir langa sögu farið, bæði hvað snertir æviatriði og mannlýsingu. En hitt veit ég að mynd Björns Guðbjörnssonar verður vafin hlýju og virðingu í hugum þeirra sem höfðu kynni af honum. Og nú er kveðjustundin runnin upp. Fyrst og fremst er það eiginkonan sem kveður og þakkar góða og ástríka sambúð í á fimmta tug ára, sem engan skugga ber á. Og synirnir fjórir kveðja föðurinn og þakka handleiðslu hans og alla umhyggju og áhuga fyrir velfarnaði þeirra. Tengdadæturnar og barnabörnin minnast einnig með hlýju og þökk hins framliðna vinar. [Handskrifað í ræðuna: B.B. og fjölskylda]. Fleiri nöfn skulu ekki talin en ég veit að samstarfsmenn allir og samferðamenn á lífsleiðinni kveðja og þakka mætum manni góð kynni.
Og í nafni hins framliðna manns skulu einnig fluttar kveðjur og þakkir hinum nátengda hópi fjölskyldunnar sem átti svo stórt rúm í hjarta hans. Ennfremur skipsfélögum og samverkamönnum við önnur störf, spilafélögunum, sem núna hin síðari árin hafa veitt honum ánægjustundir með nærveru sinni sem og öllum þeim öðrum er sýnt hafa honum vinarhug.
Við rifjuðum áðan upp hebreska spakmælið sem sagði að gráar hærur væru heiðurskóróna hverjum þeim sem gengi langa ævi á vegi réttlætisins. Það var líka íslenskt skáld sem kvað eitt sinn um það að fögur sál væri ávallt ung undir silfurhærum. Og mörg ykkar hafa án efa lesið skáldsöguna "Á Guðs vegum" eftir norska skáldið Björnstjerne Björnson. Þar eru ályktunarorðin þessi: Þar sem góðir menn fara, þar eru Guðs vegir. Þessi orð skálda og sjáenda að fornu og nýju leita á hugann þegar ævi Björns Guðbjörnssonar er hugleidd. Og þegar á allt er litið hygg ég að hann hafi verið gæfumaður í lífi sínu. Þó ekki á þann veg að lífið hafi stanslaust hlaðið rósum á veg hans eða fyllt vasa hans gulli og gimsteinum. Það hefur heldur ekki látið erfiðleika og reynslu ganga fram hjá dyrum hans. En í gegnum allt hélt hann fótfestu sinni og varðveitti í sál sinni hið góða sem hann hafði hlotið í vöggugjöf. Og þá verða gráu hærurnar ekki aðeins merki um langa ævi, hrörnandi líkama og þrjótandi þrek heldur heiðurskóróna.
Við kveðjum hinn aldraða mann og biðjum Guð að blessa hann kominn í höfn eftir langferð sína um lífsins haf.
Far þú í friði,
friður Guðs þig blessi.
Hafðu þökk fyrir allt og allt.
Amen.