Kristján J. Sigurðsson

útför 13. apríl 1970

Í fyrsta bréfi Jóhannesar standa þessi orð: Í því birtist kærleikur Guðs meðal vor, að Guð hefir sent sinn eingetinn son í heiminn til þess að vér skyldum lifa fyrir hann. Í þessu er kærleikurinn: Ekki að vér elskuðum Guð, heldur, að hann elskaði oss og sendi son sinn til að vera friðþæging fyrir syndir vorar. Þér elskaðir, fyrst Guð hefir svo elskað oss, þá ber einnig oss að elska hver annan."

Hér er vikið að meginatriði í kristinni trú: að höfundur og drottinn himins og jarðar sé kærleiksríkur faðir, sem lætur sér annt um hvert barn sitt á þessari jörð. Og í annan stað, að sá kærleikur hans, sem við mennirnir getum daglega fengið að þreifa á, skuldbindi okkur síðan til þess að bera sama hug í brjósti hvert til annars og láta okkur annt um hag og velferð hvers annars.

Þessi kenning kristindómsins um föðurinn með kærleikshjartað, sem rúmar hvert einasta barn þessarar jarðar, skilur og tekur þátt í andstreymi þess, sorgum, þjáningum og veikleika, felur í sér mikinn auð, mikla huggun og von, þó að skuldbindingin, sem hún hins vegar leggur á okkur, reynist stundum kröftum okkar eða vilja ofviða, svo að okkur verði kannski stundum tamara að dæma samferðamennina en að skilja þá og taka þátt í kjörum þeirra. Og trúlegt er, að ennþá eigi mannkynið töluverða leið fyrir höndum áður en samfélagshugsjón þessarar kenningar er orðin að lifandi veruleika. En allan þann tíma, sem þangað til líður, er það líka öruggt, að menn hafa fyrir augum böl skortsins, þjáningarinnar, ófriðarins, ranglætisins og örvæntingarinnar, því að hver orsök hefur sínar lögmálsbundnu afleiðingar, sem ekki verður vikið hjá. Þannig stendur þá maðurinn almennt gagnvart þessu lögmáli kærleikans. Það brestur víst oft á, að okkar framlag sé þar eins og vera á. En Guð er trúr. Þó að við sofnum á verðinum og flestar slóðir okkar séu þaktar ófullnægðum skyldum, þá bregst hann engum. Og það yrði sannarlega lítið um birtuna í lífi okkar, ef við ættum ekki skjól hans til að flýja í, þegar á móti blæs sem oft vill verða á lífsleiðinni. Íslenska skáldið Sigurður Kristófer Pétursson hefur lýst því fagurlega í sálminum, sem sunginn var hér áðan, hvernig Drottinn einn vakir, læknar, skilur og elskar mannsbarnið í þrautum þess og freistingum. Skilningur mannanna og kærleikur nær oft skammt til að hjálpa, en Guð bregst ekki. Já, og innst inni þráum við öll hina máttugu föðurhönd - og veikum skrefum reynum við að ganga til móts við hana. Til þess komum við saman í því húsi, sem Guði er helgað, til þess að hlýða á orð hans og tilbiðja hann. Til þess berum við börn okkar fram fyrir hann til heilagrar skírnar - í þeirri von og bæn, að hann megi verða þeim hinn sterki stafur og verndari á lífsleiðinni. Til þess komum við einnig saman á síðustu kveðjustundinni við ástvinina, reynum að sameinast í anda og sjá, hvernig þessi sama leitandi hönd er nálæg, þrátt fyrir alla skuggana. Já, lofaður sé Guð og faðir Drottins vors, Jesú Krists, sem eftir mikilli miskunn sinni hefur endurfætt oss til lifandi vonar fyrir upprisu Jesú Krists frá dauðum. Það er fagnaðarboðskapurinn, sem kristin kirkja vill minna á við skírnarlaug barnsins og við gröf hins framliðna. Þó lukkan sé brothætt, þó ljós þitt sé tál, sá leitar þín, er finnur og týnir engri sál."

Svipleg atvik hafa orðið þess valdandi, að við komum hér saman á kveðjustund í dag. Og um örfá augnablik skulum við renna hugum að liðinni ævi samferðamannsins, sem kvaddur er.

Kristján Jónas Sigurðsson var fæddur hér á Suðureyri hinn 23. september 1914, og hafði því fullnað hálfan sjötta áratug, er dauða hans bar að. Foreldrar Kristjáns voru þau Sigurður Kristjánsson og Elísabet Jónsdóttir, er hér voru búsett. Frá frumbernsku mun Kristján hafa alist upp utan foreldrahúsa og á ýmsum stöðum. Fyrst um skeið hjá afa sínum og ömmu í föðurætt, en þau voru einnig búsett hér. Skömmu síðar var hann á vegum föðursystur sinnar, Kristjönu Kristjánsdóttur og Sigmundar Jónssonar um fárra ára skeið. Þaðan fór hann að Vatnadal til Guðna Alberts Guðnasonar og Kristínar Jósefsdóttur og dvaldi hjá þeim í ein þrjú ár. Mun hann hafa verið nálægt tíu ára aldri, er það gerðist. Enn á ný var hann svo einhvern stuttan tíma hjá þeim Kristjönu og Sigmundi, en tók þá að kenna vanheilsu og var þá fluttur til Þingeyrar, þar sem hann var um nokkurt skeið. Þar kom í ljós, að vanheilsan stafaði af berklum, þeim ægilega vágesti, sem geisaði hér um landið upp úr miðbiki fyrra helmings þessarar aldar. Og var þá hinn ungi maður enn sendur í nýjan verustað: að Vífilsstöðum og var þar um nokkurt skeið. Við getum sjálfsagt öll gert okkur einhverja óljósa grein fyrir því, að slíkt umrót á bernsku- og unglingsárum og sú barátta og kvíði, sem sjúkleikanum fylgdi, hafi að einhverju leyti sett mörk sín á huga og sál hins unga pilts, jafnvel svipt hann einhverju af þeirri öryggiskennd, sem barn öðlast við það að njóta umhyggju sama heimilisins meðan það er að mótast til sjálfstæðs þroska. Eftir að Kristján hafði sigrast á sjúkdómi sínum á hælinu á Vífilsstöðum, kom hann aftur hingað vestur og var um skeið heimilismaður á prestssetrinu hér, hjá fyrirrennara mínum, séra Halldóri Kolbeins og frú Láru Ólafsdóttur. Þar mun honum hafa fallið vistin vel - enda tekinn að vaxa upp úr viðhorfum barnsins og með nýjar vonir glæddar í brjósti, þegar heilsan var að vinnast á ný. Og síðar hafði hann stundum á orði, að Staður væri eiginlega sitt heimili. Frá Stað lá svo leiðin hingað til Suðureyrar, til föðursysturinnar, Kristjönu, og annaðist hún hinn unga mann, þar til dauða hennar bar að höndum. En heimili sitt átti Kristján hér á eyrinni upp frá því. Eins og hverjum manni er ljóst, var Kristján ekki til þess fallinn að stunda sjó eða aðra erfiðisvinnu, er hann kom hingað heim til fjarðarins eftir að hafa sigrast á sjúkdómi sínum. En til þess að hafa ofan af fyrir sér, fór hann að fást við viðgerðir á reiðhjólum og ýmsum tækjum. Kom þá fljótlega í ljós, að hann var mjög laginn í höndum og glöggur að finna út, hvað lagfæra þurfti ef tækin störfuðu ekki eins og vera bar. Og það mun hafa verið vegna þeirra hæfileika hans, að hann var ráðinn annar vélstjóri að frystihúsi staðarins, sem þá var hér úti á mölunum. Vann hann þar um skeið án vélamannsréttinda, en aflaði sér þeirra réttinda síðar á vélanámskeiði, sem haldið var á Þingeyri. Þar mun Kristján hafa getið sér mjög gott orð, bæði meðal námsfélaga sinna og kennara, fyrir glöggskyggni sína og hæfni í þessari grein. Og öll árin síðan hefur starf hans verið í vélasölum frystihúsanna, og mun hann hafa að baki lengstan samfelldan starfstíma í þeirri grein hér. Og í sambandi við vélar og tækni voru áhugamál hans. Við minnumst þess t.d. þegar hann smíðaði sér gangfæra bifreið úr alls konar samtíningi, að ógleymdum þeim skipslíkönum, sem hann fékkst við að setja saman í tómstundum. Og svo að hjálpa vinum og kunningjum með lagfæringar á margvíslegasta dóti, sem bilaði. Og ekki mun hann hafa metið hverja vinnustund sína við þessa hluti dýrt til fjár. Kannski hefur hann oftast látið hina tæknilegu sköpunargleði nægja.

Þannig eru þá nokkrir drættir úr ævi hins framliðna manns. Trúlega verður ævisagan talin stórtíðindalítil, eins og ævisögur okkar flestra, sem um þessa jörð göngum. En sjálfsagt hefur okkur öllum skilist það að einhverju leyti, að ekki hafa öll spor þessarar ævi verið stigin í léttu áhyggjuleysi. Mannlegar herða hafa hér mátt bera sína byrði - mannleg augu mátt rýna út í torræða skugga. Og vitanlega hafði Kristján sína veikleika við að stríða eins og hvert annað mannanna barn. Það er víst og verður hið mannlega merki okkar allra, sem seint verður af okkur þvegið. Við stöndum víst öll ákaflega höllum fæti frammi fyrir Guði, ef við ætlum okkur að fara að vinna fyrir og verðskulda náð hans og kærleika. Þar eigum við einskis annars úrkosti en að koma titrandi með tóma hönd". Og hið heilaga ritningarorð, sem lesið var hér áðan, segir: Í þessu er kærleikurinn: Ekki að vér elskuðum Guð, heldur, að hann elskaði oss og sendi son sinn til að vera friðþæging fyrir syndir vorar."Og í trausti til þess kærleika skulum við kveðja samferðamenn okkar og horfa fram til eigin kveðjustundar. Og þannig kveðjum við þá einnig hinn framliðna samferðamann í dag. Og fyrst og fremst eru það systkinin hans sem kveðja, bróðirinn, sem hér er staddur og fjölskylda hans - þar á meðal litli dóttursonurinn, sem var einn af ljósgeislunum í lífi hins framliðna manns. Þau kveðja öll með þökkum fyrir margt gott frá liðinni tíð. Systurnar þrjár, sem fjarstaddar eru, kveðja bróðurinn og minnast hans með hlýju í huga. Og samverkamennirnir minnast hans einnig með hlýjum hug. Frá Þórarni Brynjólfssyni skal flutt hinsta kveðja til hins látna, sem var einn af bestu kunningjunum og samverkamaður um árabil, eða nánar til tekið um tólf ára skeið. Kvaddur skal hann með þökk fyrir ágætt samstarf og Guð beðinn að vera með sál hans.

Í nafni hins framliðna manns skulu einnig fluttar kveðjur og þakkir hinum kæru vinum, bróður og systrum og hverjum þeim sem hlýju og velvild hefur sýnt á ævileiðinni. Sérstaklega hef ég verið beðinn að minnast með þakklæti samstarfsmannanna, Þórarins Brynjólfssonar og Guðmundar Hermannssonar og fjölskyldna þeirra. Ennfremur hjónanna Soffíu Alexandersdóttur og Ragnars Jónssonar á Ísafirði fyrir velvild og umhyggju auðsýnda fyrr og síðar.

Já, við kveðjum öll og biðjum Guð að láta birtu sína stafa um vegi hins framliðna manns handan við hafið mikla, sem skilur að bústaði okkar um sinn.

Hið heilaga orð, sem lesið var í upphafi þessa máls, minnti okkur á kærleiksskyldu mannanna. Og fyrir okkur öllum og hinum framliðna vini skulum við biðja með þessum bænarstefjum:

Nú legg ég aftur augun mín
en öndin hvarflar, Guð, til þín
þinn almáttugan ástarvæng
lát yfirskyggja mína sæng.

Æ, Guð, minn faðir, fyrirgef
það framið illt í dag ég hef,
að geti ég sofnað sáttur enn
við sjálfan þig og alla menn.

Ó, Drottinn, gef mér banablund,
sem blíð mér verði friðar stund,
og lát eigi gröf né hennar húm
mig hræða meir en þetta rúm.

Mín sál og hjarta hvíli í þér,
en hvíl þú, Guð, í brjósti mér,
svo hver einn morgunn heims um rann
mig hitti nýrri og betri mann.

Að rísa upp í heimi hér
með hverri sólu kenn þú mér,
svo líta fái ég ljósið þitt,
er lífgar Jesús duftið mitt.

Já, Drottinn Guð, hjálpa þú okkar mannlega samfélagi, sem svo oft bregst í því að rétta bræðrum og systrum þann styrk og þá gleði, sem þau þurfa til að bera byrðar sínar. Gef þú okkur öllum meiri skilning og meiri kærleika. Og blessa þú þetta barn þitt, sem mæðst hefur á göngunni um kalda jörð og gef því frið og ljós.

Amen.