Á flakki með Englendingum

Þar sem það hefur komið í minn hlut að skrifa í Sóley núna, hef ég ekki önnur ráð en að demba á ykkur framhaldi á grein minni í fyrra, er ég sagði frá ferð minni með þeim ensku sumarið 1935.

Það, sem þau ensku höfðu í huga, var að fara áfram fyrir Fjörður og inn á Látraströnd. Ekki varð sú leið þó farin nema að fá fylgd að Látrum, sem er nyrsti bærinn á ströndinni. Gamli maðurinn á Tindriðastöðum sagði, að tengdasonur sinn, sem bjó í Þorgeirsfirði, væri kunnugur þessari leið og mundi vafalaust geta farið með okkur á leið. Kvöddum við svo gömlu hjónin og héldum af stað til Þorgeirsfjarðar. Það var greiðfær leið, yfir lágan háls að fara. Botn hét bærinn, sem við ætluðum að fá leiðsögumann frá, og stendur hann við botn fjarðarins vestan megin.

Botn í Þorgeirsfirði

Þegar við komum í Botn, var bóndinn heima við. Bar ég upp erindi okkar við hann, og tók hann því vel, bauð okkur inn á meðan hann næði í hesta. Ekki vildu þau ensku koma inn, sögðust ætla að sitja úti á túni á meðan. Veðrið var gott. bjart og stillt, en sólarlítið. Ég vildi heldur bíða inni í bæ. Þar var kona bónda og þrjú ung börn. Annað var fólkið ekki á þessum bæ. Var ég auðvitað spurð frétta um ferðir okkar og sagði ég eins og var. Konan vildi endilega gera okkur eitthvað gott. Þáði ég bæði skyr og kaffi, en þau ensku vildu bara skyr, og mátti ég færa þeim það út á tún. Var mér þó skapi næst að afþakka góðgerðir fyrir þau, fyrst þau gátu ekki látið svo lítið að koma inn.

Fjöllin Háaþóra og Lágaþóra

Bóndinn var fljótur að ná í hestana, en hann hafði tvo til reiðar, því hann ætlaði til baka strax og hann væri búinn að koma okkur á örugga leið, en þetta var mjög hrikaleg leið. Lögðum við svo af stað frá Botni og þaðan út og upp brattar brekkur um óljósa götusneiðinga, þar til komið er norðan í fjallið. Þar kom allbreiður, aflíðandi hjalli, vaxinn móagróðri furðumiklum, þar sem þetta veit að opnu íshafi. Götuslóðarnir liggja hér 150 - 200 m yfir sjó. Útsýnið er stórfenglegt þarna. Í suðri rís hrikalegur fjallstindur, er heitir Háaþóra, en til norðurs var hafið dimmblátt, en slétt, og sá hilla undir Grímsey í norðri. Í austurátt mátti sjá til Flateyjar og Tjörness. Norður af Háuþóru er klettakambur, sem heitir Blæjukambur. Að honum er nokkuð greiðfært, en upp á kambinn urðum við að fara, og var gatan í ótal hlykkjum. Vorkenndi ég hestunum að klifra þetta svona með mig á baki sér, en ég fór þó ekki af baki. Strax þegar upp á kambinn kom, er komið út að sjó, og er þá gínandi hengiflug undir, en götuslóðinn liggur fremst frammi á brúninni. Mér kom í hug, að ekki mætti nú hestinum mikið skrika fótur, svo maður fengi ekki fljóta ferð niður. En allt gekk vel. Er niður af kambinum kom, komum við í dalverpi, sem heitir Blæja, og upp úr henni var farið og á annan fjallskamb, enn hærri, Hnjáfjall að nafni, og liggja þar götusneiðingar eins og á Blæjukambi á hamrabrúninni í um 200 m hæð, og heyrði maður dunur nokkrar frá brimsoginu, sem orgaði fyrir neðan. Í þá daga var ég ekki lofthrædd og þótti þetta bara stórfenglegt og spennandi. En nú, þegar ég hugsa um þessa tröllaleið, setur hroll að mér.

Blæjukambur

Þegar maður var kominn vestur á Hnjáfjallið, sá maður niður í dal, grösugan vel, og sá þar á tvennar bæjarrústir. Heitir dalurinn Keflavíkurdalur og bæirnir Keflavík og Litla-Keflavík.

Keflavíkurdalur, Blæjan til vinstri, Gjögur til hægri.

Þegar við vorum komin niður í dalinn, áðum við. Voru hjónin með nesti með sér, og buðu þau mér og fylgdarmanninum að snæða með. Ég var nú að horfa og horfa á fjallið, sem blasti við okkur og heitir Gjögur. Þóttist ég vita, að yfir það yrðum við að fara. En svo bratt og hátt sýndist mér það vera, að ég gat ei skilið, að mögulegt vær að komast með hesta þar upp. Sagði ég þetta við bóndann, en hann kvað það ekki mikið verra en það, sem við værum búin að fara, og þó yrði að teyma hestana öðru hvoru, bæði upp hérna megin og eins niður hins vegar. Lögðum við svo af stað aftur og var fyrst aflíðandi brekka. En svo er stefnan tekin beinna upp og stefnt á fjallstind, sem heitir Hraunkarl. Voru þar víða bara berar klappir, sem við fórum eftir, og nú voru allir komnir af baki nema Englendingurinn. Hann lét hestinn hafa það að klifra þetta með sig á baki. Var ég stundum undrandi að maðurinn skyldi ekki detta af baki, svo bratt var þarna. En upp komumst við. Yfir fjallið sjálft var stutt að fara, og byrjaði þá ferðin niður, álíka brött, en hlíðin var grónari, hvergi berar klappir, sem þurfti að klöngrast eftir, og heldur meira sneitt. Þetta var síðasta fjallið sem yfir þurfti að fara, og þegar niður var komið, komum við fljótt á góðar götuslóðir, sem lágu heim að Látrum. Þangað komum við á sjötta tímanum, og vorum þá búin að vera á ferð á þessum tröllaslóðum í nærri sex tíma.

Bærinn á Látrum. Hann var rifinn 1943 eða 1944.

Bóndinn skildi ekki við okkur fyrr en heima í hlaði á Látrum. Hann fór þar snöggvast inn og þáði góðgerðir og svo í spretti til baka heim. En ekki hefði mig nú beint langað til að fara þessa leið strax aftur.

Á Látrum var tvíbýli og margt fólk, því þarna voru bæði stundaðir róðrar og búskapur. Var þarna stórt timburhús. Við gistum svo þarna um nóttina, því löng leið var eftir til að komast inn í Laufás. Ég ætlaði að láta vita um okkur, því þarna var sími. En símatími var úti, svo ekki náðist samband um kvöldið. En strax morguninn eftir gat ég komið boðum um ferðir okkar, og höfðu húsbændur mínir orðið mikið fegnir að frétta af okkur, því tveir dagar voru liðnir síðan ég fór að heiman og ekkert var um mig vitað.

Um kvöldið á Látrum var sá enski mikið að hugsa um að komast til Ólafsfjarðar daginn eftir og fá að renna í Ólafsfjarðarvatni, en hann átti kunningja í Ólafsfirði, sem hafði boðið honum að koma, og frá Látrum var ekki svo langt að fara. Það var komið svo langt, að hann var farinn að semja um flutning yfir fjörð við þá Látramenn. Ég var ákveðin að halda áfram að skrópa frá vinnu og fara með til Ólafsfjarðar, ef úr því yrði. En þar sem síminn var lokaður um kvöldið var ekki hægt að ákveða ferðina. Og um morguninn, þegar samband náðist til Ólafsfjarðar, var kunningi þess enska ekki heima, svo þar með var sú ferð útilokuð. Fórum við því af stað um kl. 11 síðasta áfangann heim í glampandi sól og góðu veðri og komum í Laufás um kl. þrjú um daginn.