Jóhannes var þá að byrja sitt prestsstarf. Biskupinn, hr. Sigurgeir Sigurðsson, hvatti hann mjög til að sækja um þennan stað. Hann kvað húsið vera lélegt en röðin væri komin að því að byggja það upp og yrði það búið innan fjögurra ára.

Þetta reyndist rétt, húsið var lélegt, um 40 ára gamalt járnklætt timburhús og ekki vel við haldið, en 20 ár máttum við bíða eftir að byggt væri upp. Við komum þarna í júníbyrjun, sem betur fer, hugsaði ég oft síðar meir; hefði ég komið að hausti held ég að ég hefði ekki getað hugsað mér að vera þarna nema þennan eina vetur.

Sumarfegurð er mikil þarna og safnaðarfólkið sérstaklega elskulegt og var ég farin að kynnast nokkrum áður en vetur gekk í garð með sinni einangrun og óþægindum. Ekki var þarna nema einn söfnuður en tvær voru kirkjurnar, önnur í þorpinu þar sem stærsti hluti safnaðarins var en kirkjan var byggð 1937. Hin var úti í dal þar sem prestsetrið Staður var. Í dalnum voru bara þrír bæir. Frá þorpinu og út að Stað var um 4 km leið og var ekki bílfært þangað fyrst er við komum, aðeins troðnar götur og á parti með sjó að fara. Á vetrum gat sú leið orðið illfær vegna svella og varð þá að sæta sjávarföllum.

Gamla húsið á Stað, sumarið 1942

Við vorum með tveggja ára son þegar við komum og var ég bundin heima með hann eftir að vetrarófærðin kom. Fyrsta haustið kom snjórinn í september og hélst þar til síðast í október, þá fyrst var hægt að taka upp kartöflurnar. Ekkert rafmagn og enginn sími var í dalnum. Það hafði verið prestlaust þarna í eitt ár áður en við komum, en bóndi hafði nytjað jörðina og búið í húsinu.

Húsið var 80 fermetrar að flatarmáli, hæð og ris og kjallari niðurgrafinn undir tæplega þriðja hluta. Veggir í kjallara voru grjóthleðsla límd sementi. Þar sem ekki var kjallari voru gólfbitar á jörðu og var sá hluti farinn að síga og var því nokkur halli á eldhúsgólfinu en eldhúsið var í miðju húsinu. Syni okkar þótti gaman að hjóla á þríhjólinu sínu niður í móti því lítið þurfti að stíga, aftur verra til baka. Kjallarinn var ágæt geymsla fyrir garðávexti og slátur og mýs!

Hæðin var 4 herbergi og eldhús og mjór gangur. Uppi voru jafnmörg herbergi, öll undir súð, og einn kvistur. Aðeins í einu herbergi var gólfdúkur en það var í stofunni. Veggir og loft voru strigalögð og máluð. Hin herbergin voru öll panelþiljuð með misjafnlega mikilli málningu. Ég áttaði mig til dæmis aldrei á því hvernig eldhúsið hefði verið á litinn. Kolaofn var í stofunni en í tveimur herbergjum uppi og tveimur niðri voru miðstöðvarofnar sem hitaðir voru frá eldavélinni. Þegar við komum var vatnskassinn ónýtur. Við hugsuðum ekki um að láta gera við kassann því við ætluðum að fá miðstöðvarketil og ofna í öll herbergin en þetta var á stríðsárunum og ekki hlaupið að því að fá hlutina.

Hjónin, sem voru þarna þegar við komum, höfðu jörðina áfram og fluttu upp á loft. Þau voru með tvö börn og vinnukarl. Það var nógu rúmt um þessar tvær fjölskyldur.

Aðalheiður, Snorri og Jóhannes, sumarið 1943

Ekki gerði ég mér grein fyrir hvað húsið var lélegt fyrr en veturinn kom. Þegar hvessti á norðan og austan og snjóaði, þá kom skafl inn á eldhúsgólfið. Þar var svo óþétt með grunninum og snjórinn þrýstist þar inn með. Þar sem panellinn var orðinn gisinn átti snjórinn greiðan aðgang inn á gólf. Þetta reyndi Jóhannes að stoppa með því að moka snjó upp með húsinu og þétta með því að smáhella vatni á og láta frjósa. Gluggar voru mjög gisnir og blöktu gluggatjöld hvað lítið sem kulaði. Ég þurfti ekki að hafa fyrir því að opna glugga þennan fyrsta vetur, það var nóg af fersku lofti samt. Oft gerði líka meira en að kula. Ekki þurfti að fara út til að vita hvaðan vindurinn blés því hurðin í stofunni sagði til um það. Ef hann blés af hafi þá skekktist dyrastafurinn og erfitt var að opna dyrnar en ef vindurinn kom innan úr dal þá tolldi hurðin illa aftur.

Gamla húsið á Stað, sumarið 1942

Ekkert þvottahús var en uppi á hól stutt frá húsinu stóð moldarkofi. Þar var gömul eldavél sem hægt var að kynda og vatn var leitt þar inn svo hægt var að nota þetta sem þvottahús á sumrin. Klósett var ekkert en kamar smáspöl frá húsinu, bak við hjall sem stóð á hlaðinu. Ekki var hann þéttari en svo að þegar fór að snjóa skefldi inn og var það því oft þennan fyrsta vetur að maður varð að setjast á snjóskafl ef nota þurfti kamarinn. Það var auðvitað að hafa þurfti næturgagn við svona aðstæður, þótti manni nógu slæmt á daginn að fara út þegar þess þurfti en á nóttunni var það útilokað. Kom það oft fyrir að klaki var í ílátinu sem látið var í fyrrihluta nætur.

Eldiviður til að hita upp með og elda við var lélegur. Kol voru skömmtuð á þessum árum og var því reynt að drýgja með mó. En mórinn var lélegur og fannst mér stundum, þegar hvasst var, að mestur tími dagsins færi í að bæta á eldinn, skara niður ösku og bera út. En svo komu líka dagar þegar logn var, að vísu alltof fáir, að minna þurfti að hugsa um eldinn og þegar búið var að kveikja á olíulömpunum þá gat orðið notalega hlýtt því lamparnir gáfu góðan yl.

Heyannir 1951

Strax þennan fyrsta vetur voru hjá okkur unglingar sem voru með hjálp Jóhannesar að búa sig undir framhaldsnám eftir barnaskólann en þá lauk skólaskyldu 14 ára. Voru það unglingar bæði úr næsta firði og úr þorpinu. Þau ár, sem við vorum á Stað að vetrinum, voru alltaf nemendur hjá okkur 2-3 mánuði. Þeir gerðu sér húsnæðið að góðu. Þetta var nokkur viðbót við heimilisstörfin en bætti þó upp að líflegra var í kringum mann og ég var frjálsari að skreppa í kaupstað öðru hvoru því stúlkurnar pössuðu fyrir mig.

Nemendur á Stað

Heldur lagaðist með húsið næstu ár. Jóhannes var í byggingarvinnu á sumrin á námsárum sínum og kom það sér vel nú því hann byrjaði strax næsta sumar að lagfæra. Hann byggði forstofu við húsið og þar var sett klósett. Það voru feiknarmikil þægindi. Man ég ekki eftir neinum þægindum sem ég hef fengið sem ég hef fagnað meir. Fyrir utan klósettið var þarna komið pláss fyrir tau og fataskáp og síðan styrkti forstofan svo húsið að það skekktist ekki eins þótt eitthvað blési.

Líka kom miðstöð, ketill og ofnar í öll herbergi. Ketillinn var settur í eldhúsið og þótt töluverð óþrif væru að því að hafa hann í eldhúsinu þá gaf hann góðan hita. Smám saman voru gólfin dúklögð, veggir og loft strigalögð og máluð sem hjálpaði mikið til að halda hita í húsinu. Þó var það alltaf svo að ef vindur stóð af hafi þá blés svo við grunninn að dúkurinn á eldhúsgólfinu lyftist og þegar maður gekk um var eins og gengið væri á vindsæng. Það var nú bara þegar hvassast var. Alltaf var þó gólfkuldi og var ég með kuldabólgu í tánum á hverjum vetri. Allar lagfæringar gerði Jóhannes á sinn kostnað.

Sex ár vorum við þarna en þá keyptum við lítið hús inni í þorpinu og vorum þar á vetrum en út frá á sumrin; var ég þá laus við kuldabólgu.

Á þessum árum eignuðumst við tvær dætur. Ætla ég að bregða upp smámynd. 1945, í febrúar, voru þrír unglingar við nám hjá okkur. Þeir voru úr þorpinu, fóru því heim eftir hádegi á laugardögum og komu aftur sunnudagskvöldið. Það er laugardagur, nemendur farnir, mikill snjór og ófærð og með kvöldinu hvessir. Auðvitað þurfti ég að velja þennan tíma til að þurfa á ljósmóður að halda. Um miðnætti þorði ég ekki annað en láta sækja ljósmóðurina en hún bjó í þorpinu. Bóndinn var búinn að bjóða okkur að fara og sækja ljósmóðurina ef með þyrfti. Var hann nú vakinn og brá hann skjótt við. Reikna mátti með að minnsta kosti klukkutíma hvora leið í þessari færð. Ljósmóðirin var farin að reskjast en dugleg og fljót að koma sér af stað. Þegar þau komu út í dal var kófið svo mikið að þau sáu hvergi til bæja og villtust þau af leið; var þó bóndi vel kunnugur, búinn að vera mörg ár í dalnum. Það varð þó til happs að aðeins rofaði til sem snöggvast og ljós hafði verið sett í kvistgluggann þar sem hæst bar en seinna hefði það ekki mátt vera, þá hefðu þau verið komin fram hjá húsinu og ekki getað áttað sig eftir ljósinu. Langur þótti mér tíminn að líða eftir þeim og oft var Jóhannes búinn að fara út að glugga þótt ekkert sæist út en allt fór þetta vel.

Stjáni Sig á heimasmíðaða bílnum sínum, forstofan í baksýn

Jófríður, sem setti ljósið í gluggann, eiginkona Gústa, Gústi og Sigga ljósa, bóndinn og ljósmóðirin sem brutust í gegnum óveðrið, og Aðalheiður með Kristínu. Myndin var tekin eftir skírn Kristínar

Þótt kirkja væri á staðnum var sjaldan messað í henni, aðeins um hátíðar og síðar bara á gamlárskvöld, það var svo fátt fólk í dalnum. En þorpsbúum þótti oft sport í því að koma í hóp á gamlárskvöld út eftir með logandi blys. Man ég eftir 50 manns í kirkju á gamlárskvöldi. Kaffi var gefið eftir messu.

Kirkjugarður var enginn í þorpinu og var því jarðsett úti í dal. Kom þá oft margt fólk en þá voru það aðstandendur sem sáu um veitingar og lánaði ég bara húspláss og leirtau. Man ég eftir yfir hundrað manns við svona tækifæri.

Tuttugu árum eftir að við komum þarna var búið að byggja nýtt hús og gott og var þá komið rafmagn, sími og vegur.