Ég er fædd 29. október 1914 í Vestmannaeyjum. Húsið, sem ég ólst upp í, heitir Steinn og stendur enn. Pabbi hét Snorri Þórðarson og var sjómaður og útgerðarmaður í Vestmannaeyjum. Hann drukknaði í desember 1924 og með honum 7 menn, þar á meðal Guðmundur bróðir hans, þegar þeir voru að flytja fólk út í Gullfoss. Þá var ég 10 ára. Við vorum þrjú systkinin. Rútur bróðir minn var sex ára og Þuríður systir mín ellefu ára. Í sömu viku og pabbi dó veiktist Rútur af lungnabólgu og lá lengi milli heims og helju. Mömmu var sagt að hann þyrfti að komast í sveit til að fá nóga mjólk, það var svo lítil mjólk í Eyjum. Ég hafði verið í sveit í Berjaneskoti undir Eyjafjöllum sumarið áður en pabbi dó, og sumurin 1925 og 1926 vorum við bæði send til Hrútafells undir Eyjafjöllum, hann til að ná heilsu á ný og ég til að passa hann.
Systkinin í Steini: Þuríður, Rútur og Aðalheiður Snorrabörn
Frásögn af miklum hrakningum og mannskaðaveðri sem Þorgerður lenti í á leið til Eyja.
Sumurin 1934 og 1935 var ég kaupakona í Laufási í Eyjafirði hjá Ólínu Jónsdóttur, frænku minni, og manninum hennar, séra Þorvarði Þormar. Síðara árið kynntist ég Jóhannesi. Þetta var á menntaskólaárunum hans. Hann var ásamt fleiri strákum að byggja nýtt prestshús á Laufási. Þeir sváfu í piltahúsinu í gamla bænum. Jóhannes svaf þar uppi undir lofti og var þar af leiðandi kallaður "himnafaðirinn".
Í piltahúsinu í Laufási. Rekkja Jóhannesar efst fyrir miðju.
Vígalegir smiðir á Laufási : Gísli Konráðsson, síðar útgerðarmaður á Akureyri, og Björn Jónsson, síðar verkalýðsleiðtogi
Nýja prestsetrið að rísa á Laufási.
Ég veit það ekki, við þvældumst svona saman þarna. Upphaf að nánari kynnum var að hann tók mynd af mér og ætlaði að láta mig hafa hana. Þetta var um haustið, kaupavinnan var búin og ég þurfti að fara heim. Byggingarvinnunni var lokið og hann að fara í menntaskólann. Jóhannes lét filmuna til ljósmyndara í framköllun og stækkun og lofaði að senda mér myndina. Myndina sendi hann en áskildi sér í laun að ég skrifaði honum aftur 10 blaðsíðna bréf. Ég náði því náttúrulega aldrei og varð að halda áfram að skrifa honum. Þarna byrjuðum við að skrifast á.
Ljósmyndin sem nefnd er hér fyrir ofan. Stefán Reykjalín fylgist með
Þetta sumar í Laufási kynntist ég enskum hjónum, Fortescue majór og konu hans, og lenti í ferðalagi með þeim. Ég kunni lítið eitt í þýsku og gat talað við þau. Þess vegna var ég send til þeirra með hesta sem höfðu strokið frá þeim. Mig langaði til útlanda og spurði hvort þau gætu útvegað mér vist í Englandi en heyrði svo ekkert frá þeim. Um veturinn vann ég á matstofu hjá frú Björnsson í Vestmannaeyjum, hún var móðir Björns Th. Björnssonar, listfræðings. Þar var norskur beinakaupmaður sem bauðst til að útvega mér vist í Noregi. Sumarið 1936 fór ég síðan til Vågsøy í Noregi og var þar í einn mánuð og síðan einn og hálfan mánuð austan fjalla. Ég var á leiðinni heim þaðan og kom við í Kaupmannahöfn. Þar var ég búin að vera í níu daga og er að bíða eftir fari heim með Gullfossi þegar ég fæ bréf frá Noregi um að ég sé búin að fá vist í Englandi. Þá hafði það bréf verið sent til Laufáss, þaðan til Eyja til mín, en þá var ég farin til Noregs svo mamma sendi bréfið á heimilisfangið í Noregi. Fólkið þar hafði heimilisfangið í Kaupmannahöfn og bréfið rétt náði mér þar. Það teygðist úr dvölinni í Kaupmannahöfn því það hefði verið erfitt og dýrt að fara heim til Íslands og svo út aftur. Þetta urðu í allt tveir mánuðir í Kaupmannahöfn. Sveinn Björnsson var sendiherra í Kaupmannahöfn og var sérstaklega elskulegur og hjálpaði mér að senda skeyti til væntanlegra vinnuveitenda í Englandi. Ég fékk fljótlega aftur bréf um að það yrði að sækja um atvinnuleyfi fyrir mig og það tók þennan tíma. Svo fór ég frá Kaupmannahöfn og til Esbjerg og þaðan með skipi til Southampton og svo áfram með lest til London. Í London tók á móti mér tilvonandi húsbóndi minn, Weatherall sem var prófessor við Eton College en það var og er mjög þekktur skóli.
Hjú á ensku hefðarheimili: Mína eldabuska og Aðalheiður barnfóstra á heimili Weatheralls prófessors í Eton.
Aðalheiður í garðyrkjustörfum á Thamesbakka með börnunum sem hún gætti.
Frásögn: Kappróðrarhátíð í Eton
Frásögn: Krýning Georgs VI Bretakonungs 7. maí 1937
Jólakveðja Aðalheiðar frá London 1936
Ég var í tvö ár svona með hléi. Ég fékk sumarfrí þegar ég var búin að vera í ár og fór þá með togara heim til Íslands, ásamt enskri vinkonu minni, Mínu, og var heima í mánuð og fór svo aftur til Englands. Ég ætlaði nú að vera þriðja árið í Englandi en mamma mín veiktist og ég varð að koma heim til að taka við heimilinu í Eyjum. Ég komst heim með togara og var heppin því rétt eftir heimkomuna, 1939, skall stríðið á. Ég hefði getað orðið innlyksa í Englandi. En þarna um haustið, þegar ég kom heim, var Jóhannes byrjaður í guðfræðináminu í Reykjavík og þá byrjaði alvaran. Við höfðum samt alltaf skrifast á. Eftir áramót var mamma á sjúkrahúsi í Reykjavík og ég kom frá Eyjum til að heimsækja hana. Þá vorum við Jóhannes saman og sambandið festist. Mamma dó um sumarið en heima í Eyjum voru tvö gamalmenni sem mamma hafði annast og svolítið bú. Mamma átti tvær kýr, sem hún hafði sér til framfæris, og ég þurfti að hjálpa til við að losa okkur við skepnurnar og ganga frá þeim málum. Þetta var upphafið á okkar sambúð. Snorri fæddist svo í Eyjum 1940. Við giftum okkur þá og þegar Snorri var á öðru ári fór ég til Reykjavíkur en frænka mín í Eyjum tók Snorra að sér um veturinn. Við leigðum eitt herbergi saman og bjuggum einn vetur í Reykjavík síðasta ár Jóhannesar í guðfræðinni. Hann kláraði námið og síðan gafst honum tækifæri til að sækja um prestembætti á Vestfjörðum. Þá var biskup séra Sigurgeir Sigurðsson, hann hafði verið prestur á Ísafirði og hvatti Jóhannes mikið til að sækja um Súgandafjörð. Það voru fleiri prestaköllin sem voru laus en Súgandafjörður varð fyrir valinu. Við fórum vorið 1942 til Súgandafjarðar og þar vorum við í 30 ár.
Suðureyri í byrjun vors 1943.
Aðalheiður, Snorri og Jóhannes á Stað, 1943.
Þetta var nú svolítið erfitt þegar komið var út á Stað. Það var til allrar hamingju að sumarlagi og það er svo fallegt þarna út frá á sumrin. En ég held ég hefði ekki unað mér þarna svona lengi hefði ég komið um haustið, þá komu erfiðleikarnir í ljós. Húsakynnin voru þannig að maður þurfti ekki að fara út til að vita af hvaða átt hann blés. Húsið var bárujárnsklætt timburhús. Ef vindur stóð af hafi var svolítið erfitt að opna stofudyrnar, en ef hann var innan af dal þá tolldi hurðin ekki aftur. Gólfkuldinn var alveg hræðilegur. Þarna var Skandia eldavél, ágætis vél, og vatnskassi sem fjórir miðstöðvarofnar voru kyntir frá, tveir uppi og tveir niðri. Kassinn var bilaður þegar við komum þannig að það var ekkert hitað upp og kom ekki að sök yfir sumrið. Það var gott veður, ég man ekki eftir öðru. En svo um haustið fór að kólna. Þetta var á stríðsárunum, það var erfitt að fá alla hluti. Jóhannes bað bróður sinn á Akureyri að reyna að útvega sem fyrst ketil sem hann ætlaði að setja upp í eldhúsið. Miðstöðvarketillinn kom að lokum og ofnar en það dugði skammt því að það fór að minnka með eldiviðinn, kolin voru skömmtuð og varð að fara sparlega með þau. Við höfðum svolitla mótekju og höfðum móinn með til að drýgja kolin en hann var ósköp lélegur. Ég hafði hann til að kynda eldavélina líka. Það var byrjað að kveikja upp í eldavélinni á morgnana en samt var kalt. Ég man einu sinni að ég fór upp í einhverjum erindum til Jófríðar og Ágústs. Þau bjuggu uppi á lofti því hann hafði jörðina. Þegar ég kom upp þá var Jófríður að strauja. Það var nú kolaeldavél uppi í eldhúsinu en hún stóð þarna og straujaði, kappklædd og í kápunni. Það má nærri geta hvernig hitastigið var innanhúss!
Aðalheiður við rakstur á LambhústúniÞað þurfti að glíma við ýmislegt en öllu er hægt að venjast. Til dæmis þurfti að fara út og upp fyrir hjall til að komast á kamarinn. Þegar snjóaði þá var hann svo óþéttur að maður settist á skaflinn. Jóhannes mokaði nú öðru hverju, svona svo við kæmumst inn. Það var nú bara fullorðna fólkið sem notaði þetta, börnin fengu að pissa í koppinn. Ágúst og fjölskylda hafði fjósið, þegar þau voru með gegningar, en mér fannst þetta afleit aðstaða. Það lagaðist þegar Jóhannes byggði forstofu við húsið og lagði fyrir klósetti. Þar komu líka skápar. Eitthvað var um skápa uppi en ég hafði hvorki tauskáp né fataskáp. Þegar forstofan var byggð fékk ég bæði klósett og skápa. Þetta fannst mér alveg draumur, maður kann fyrst að meta hlutina þegar maður hefur verið án þeirra.
Ég hafði þvottabala, hitaði vatn á kolavélinni og setti krakkana í balann einu sinni í viku. Sjálfur varð maður að þvo sér upp úr vaskafati. Það var nú ekki fyrr en við komum í nýja prestshúsið á Stað, 1963, sem við fengum bað. Biskupinn, séra Sigurgeir, sagði okkur áður en við fluttum að húsakynnin væru léleg þarna á Stað en röðin væri komin að því að byggja þar upp prestshúsið, það yrði gert innan fjögurra ára. Tuttugu ár þurftum við samt að bíða eftir því! Við vorum tuttugu ár í gamla húsinu og svo tíu ár í því nýja. Þá fyrst kom bað, rafmagnseldavél og ljós. Það var ekkert rafmagn á Stað þegar við komum og enginn sími. Ef þurfti að ná í Jóhannes í síma þá varð að senda mann með kvaðningu frá símstöðinni á Suðureyri og út á Stað, sem var þriggja kortera gangur eða meira. Jóhannes gekk síðan inn eftir til að gegna því kalli. Síminn kom 1948, sex árum eftir að við fluttum en rafmagn ekki fyrr en eftir tuttugu ár.
Það fæddust fjögur í Súgandafirði. Við komum með Snorra með okkur vestur, svo fæddist Kristín í febrúar 1945. Það var nú svolítið að segja frá því. Svoleiðis var að Gústi var búinn að bjóðast til, ef með þyrfti, að sækja ljósmóður inn á Suðureyri þegar ég veiktist. Þetta var um kvöldið eða öllu heldur nóttina og versta veður. Þegar Gústi, sem hafði búið mörg ár í Staðardal, kom með Siggu ljósu upp Móana var kófið svo mikið að þau voru um það bil að villast. En einhvern veginn datt Jófríði, konunni hans, í hug að setja ljós út í glugga. Það var kvistgluggi uppi á lofti sem sneri til hafs. Þau voru komin af leið en sáu þá allt í einu ljósið og áttuðu sig. Svona var það nú. Sigrún fæddist svo tveimur árum á eftir Kristínu það var 1. október þá var allt í lagi með veðrið. Svo fæddust strákarnir tveir, Pálmi 1952 og Sigurður 1954, á Suðureyri.
Gústi á Stað og Jófríður, kona hans, 1947Þegar Kristín var átta ára þá veiktist hún af hvítblæði og dó eftir tveggja mánaða legu á Landspítalanum, mikið kvalin. Það var erfitt að horfa upp á barnið sitt kveljast. Hún fékk sprautur við kvölunum á þriggja tíma fresti, svo dugði það ekki alltaf, það var óskaplega erfitt. Hin börnin hafa nú verið hraust, blessunarlega.
Nei ekki svo, það var félagsskapur af Ágústi og fjölskyldu sem bjuggu á efri hæðinni og var það feiknalegur munur. Það var alltaf mjög gott samkomulag og samhjálp. Svo var samband við fólkið í Bæ en þar voru krakkar líka. Svo vandist maður þessu. Stax fyrsta haustið fór Jóhannes að vera með nemendur. Mér er svo minnisstætt þegar Finnur í Hvilft kom gangandi yfir fjallið út Sunndal og til okkar þar sem við vorum úti í matjurtagarðinum til að spyrja Jóhannes hvort hann gæti ekki kennt tveimur dætrum hans, þeim Kristínu og Málfríði. Það var strax fyrsta veturinn. Þær voru hjá okkur fyrsta veturinn, svo var strákur frá Suðureyri, en hann var uppi hjá Jófríði frænku sinni. Það mun hafa verið Guðbjartur Gunnarsson. Þorvarður Örnólfsson var þarna líka.
Námsmeyjar á Stað 1942-43: Kristín og Málfríður Finnsdætur.Við Snorri fórum oft til messu með Jóhannesi. Ég man svo vel eftir því þegar við vorum að ganga fjörurnar og vorum að hvetja hann áfram til að ganga en þetta voru nú bara göngugötur, þá sögðum við "Snorri sjáðu þarna er pollur" og þá hljóp hann af stað til að geta göslað í honum. Svona gekk það allar fjörurnar. Hann var ótrúlega duglegur strax bara tveggja eða á þriðja ári að ganga.
Ég man líka einu sinni þegar við vorum að fara inn eftir á einhverja árshátíð eða skemmtun. Þá vorum við bara tvö, ég og Jóhannes, ég var svolítið lausari við á vetrum því það voru alltaf einhverjir nemendur hjá okkur sem pössuðu Snorra og Kristínu. Við urðum að fara úr skónum þegar við vorum að komast í Lönguvík. Þar var svona flái og klettar. Það var háflæði og svolítið brim og skvettist upp í troðninginn svo þarna var komin mikil hálka og svell. Við urðum því að fara upp fyrir troðninginn, taka af okkur stígvélin eða gönguskóna og vera bara í ullarsokkum til að komast yfir klakklaust, það var svo sleipt.
Jóhannes fór fljótlega að æfa söng og kenna í skólanum. Organistar við kirkjuna voru Guðmundur Daníelsson, skólastjóri þegar við komum og fyrstu veturna, svo var Þorsteinn Matthíasson en síðan tók Sturla Jónsson við. Jóhannes æfði kirkjukórinn en hann æfði líka karlakór og kvartett.
KirkjukórinnÉg hafði lítið af því að segja þegar við vorum úti á Stað. Það breyttist 1949 þegar við fórum svo að vera inn frá og keyptum okkur lítið hús á Suðureyri sem við bjuggum í yfir vetrarmánuðina. Það var nú lúxus, búið með alla kuldabólgu og kulda. Það áttum við þangað til við fluttum í nýja húsið á Stað 1963. Jóhannes kallaði húsið á Suðureyri "höllina" eða "vetrarhöllina". Það var mikill munur, rafmagn, nægur hiti og öll þægindi. Þá kynntist ég líka miklu fleira fólki, það var allt annað. Ég var það einangruð þarna út frá. Ég fór að vera í saumaklúbbi og þegar krakkarnir stækkuðu þá var ég nú svolítið lausari við en sérstaklega breyttist margt eftir að við fórum að vera inn frá allan veturinn. Annars voru allir svo ósköp elskulegir.
Aðalgata 42, "Vetrarhöllin"Í kvenfélaginu var fundur einu sinni í mánuði og svo voru vinnukvöld fyrstu veturna. Það var á hverjum fimmtudegi en þá komu þær saman, sem vildu, hver hjá annarri. Ég tók ekki þátt í þessum vinnukvöldum fyrr en ég fór að vera inn frá á veturna. Þá var komið saman með handavinnu. Það var töluverð viðkynning, við mösuðum saman eins og sagt er að kellingar geri. Þorrablótin voru alltaf tilhlökkunarefni, svo var árshátíð kvenfélagsins og sjómannadagurinn, það voru þessar þrjár föstu skemmtanir sem ég sótti. Ég eignaðist nokkuð margar kunningjakonur eftir að ég fór að búa inni á Suðureyri. Maður skrapp yfir í næstu hús bara svona sitt á hvað, þar þekktu allir alla. Fólk leit hvert inn til annars án þess að eiga nokkurt sérstakt erindi. Það þekkti ég líka úr Eyjum. Þá var ekki útvarp eða sjónvarp til að trufla og notalegt að koma saman á kvöldin.
Já, nokkrum sinnum, ætli það séu ekki þrjú ár síðan ég fór þangað síðast. Það hefur orðið mikil breyting. Þeir eru farnir þessir kunningjar sem ég átti, annaðhvort alveg yfir eða suður á bóginn. Nokkra þekki ég enn, hana Þóru á Stað, hún býr þarna úti á mölum, og Níní. Svo eru fleiri sem ég þekki en ég stoppaði svo stutt að ég heilsaði nú ekki öllum. Einhvern veginn er ekkert sem bindur mig þarna núna. Allt þetta gamla kunningjafólk er farið. Ég á góðar minningar úr Súgandafirði en ekki mikil tengsl núorðið.
Haustið 1972 fluttumst við frá Súgandafirði til Reykholts Áður hafði Jóhannes sótt um Kvennabrekku en þá söfnuðu Súgfirðingar undirskriftum. Það voru svo margir sem skrifuðu undir og skoruðu á hann að vera kyrran að hann dró umsóknina til baka. Ég var mikið fegin, mig langaði ekkert að flytja. En svo var það allt annað þegar við fórum í Reykholt, þá voru Snorri og Sigríður, tengdadóttir mín, kennarar þar. Það var sitt hvað að koma alveg ókunn á nýjan stað eða að eiga ættingja á staðnum.
Við vorum þar í fimm ár, en eftir þrjú ár veiktist Jóhannes og var mikið á spítölum síðustu tvö árin þar. Árið 1977 fluttumst við til Kópavogs og Jóhannes dó vorið 1978.
Ég hef það svo gott, það er lúxus að þurfa ekki að hugsa um neitt nema sjálfan sig. Heilsan er í sæmilegu lagi. Ég stunda leikfimi með gamla fólkinu og fer annað slagið í sund með Sigrúnu. Það eina sem amar að mér er leti. Það er margt sem mig langar að gera eða ætla að gera en nenni ekki.
Ég hef verið dugleg að sækja kirkjukaffið og þar hitti ég Súgfirðinga sem ég þekki og myndi aldrei hitta annars.
Þá sláum við botninn í þetta viðtal. Við nutum veitinga sem við þökkum fyrir.
SE SB
Gamalt og að miklu leyti úrelt efni (myndir, textar og vísnasöngur) frá Súgandafirði
